In ‘de natuurlijke organisatie’, onderzoeken Mark van Vugt en Max Wildschut in welke organisatieomgeving mensen optimaal gezond en gelukkig zijn. Ze trekken een parallel naar de ontwikkeling die dierentuinen hebben doorgemaakt: hoe beter de match van de omgeving met de evolutionaire behoeften van dieren, hoe gezonder, gelukkig en productiever (in de zin van reproductie) ze zijn. Hoe zit dat bij de mens in organisaties?
Behoeften vanuit de evolutie
Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat vijf evolutionaire belangen bepalend zijn voor het gedrag, welzijn en de motivatie van medewerkers: te kunnen leren en ergens goed in worden; zelfsturend kunnen zijn; eerlijk en rechtvaardig behandeld worden; hechte en positieve sociale relaties en het belang van sociale positie (en daarmee invloed). Zijn deze behoeften goed ingevuld, dan zijn medewerkers gemotiveerd en gelukkig. Zo niet, dan zie je verzuim, verloop, angst en burn-out. De auteurs concluderen op basis van vele bronnen dat het moderne organisatiemodel een evolutionaire mismatch is.
Culturele adaptatie
Wildschut en Van Vugt pleiten vervolgens voor een culturele adaptatie: een transitie naar ‘B-systeemorganisaties’ die beter aansluiten bij onze natuurlijke sociale neigingen. Dit type organisatie kenmerkt zich door autonomie, wederkerigheid en zingeving. Leiderschap ontstaat er niet uit positie of macht, maar uit vertrouwen en het vermogen om bij te dragen aan het groepsbelang. De auteurs onderbouwen hun betoog met inzichten uit de evolutionaire psychologie en tal van herkenbare praktijkvoorbeelden van B-type organisatiemodellen. De evolutionaire match van voorbeeld wordt beoordeeld op 10 kenmerken. Het boek sluit af met leiderschap van de toekomst en de nieuwe professional.
Een aanrader voor iedereen die zichzelf beter wil begrijpen én die verantwoordelijk zijn voor het functioneren van organisaties”
De vertaalslag naar concrete organisatieontwerpen blijft hier en daar theoretisch, maar dat doet weinig af aan de kracht van hun boodschap. De natuurlijke organisatie biedt een verfrissend en wetenschappelijk gefundeerd perspectief op de toekomst van werk, een toekomst waarin we onze oeroude vermogens tot samenwerking en vertrouwen opnieuw leren benutten.
Een aanrader voor iedereen die zichzelf beter wil begrijpen en een must-read voor iedereen die verantwoordelijk is voor het functioneren van organisaties. Op naar een menswaardige samenleving!
