<P>De speltheorie is oorspronkelijk geformuleerd in 1944 door de wiskundige Von Neumann en de econoom Morgenstern. In hun beroemde Theory of Games and Economic Behavior proberen ze een theorie van collectief beslisgedrag te formuleren. Centraal in hun theorie staat de interactie tussen besluitvormers. Belangrijke beslissingen neem je nooit alleen. Sterker nog, het is een illusie te denken dat je in je eentje de uitkomst van een beslissingsproces kunt bepalen. Wel kun je de uitkomst zo goed mogelijk proberen te beïnvloeden door rekening te houden met de voorkeuren en mogelijkheden van de andere participanten. Je stemt je keuzegedrag af op het keuzegedrag van anderen. Deze onderlinge afstemming is de essentie van de speltheorie. Informatie is daarbij natuurlijk belangrijk.</P> <P>Von Neumann en Morgenstern ontwikkelden hun theorie onder de aanname van volledige informatie. Spelers in een collectieve beslissituatie weten precies wat de voorkeuren en mogelijkheden van de anderen zijn en hebben ook volledige kennis van de spelregels (beslisprocedures). Trekken we deze vergelijking door naar de medezeggenschap, dan weet je als or-lid dus precies wat de andere leden en de bestuurder willen. Dit komt in de praktijk (bijna) nooit voor. Pas decennia later is er ook een theorie ontwikkeld voor spelen met onvolledige informatie. Bijvoorbeeld voor onderhandelingen waarin er bij partij A meer informatie beschikbaar is dan bij partij B (asymmetrische informatieposities). Een secretaris-generaal bij de Rijksoverheidsdienst zal bijvoorbeeld meer weten over interdepartementale projecten dan een or-lid van één van de betreffende departementen. </P> <P>De speltheorie bestaat uit verschillende onderdelen:<br> 1) Onderscheid tussen coöperatieve spelen en niet-coöperatieve spelen: in de eerste situatie zijn er bindende afspraken te maken. In de tweede niet. Dit laatste komt in de medezeggenschapspraktijk vaak voor.<br> 2) Constant en variabele somsituaties: bij de constante somsituatie is er sprake van winst en verlies. Wat de ene partij wint, verliest de andere. Het zijn conflictueuze spelen waarin de onderhandelingen scherp, moeizaam en emotioneel kunnen verlopen. De spelers staan lijnrecht tegenover elkaar.<br> 3) Spelen in uitgebreide vorm, strategische vorm en coalitievorm: bij de uitgebreide vorm gaat het om situaties waarin verschillende partijen eindeloos veel zetten kunnen doen. <br><br> Uiteraard bestaat er een structuur in zo’n spel waarop je je kunt voorbereiden. De speltheorie is in staat deze structuren bloot te leggen waardoor de voorbereiding op dergelijke onderhandelingen mogelijk wordt. Bij de tweede vorm heeft iedere speler een aantal strategieën tot zijn beschikking. Elke strategie heeft zijn eigen uitkomst. Bij strategieën is iedere speler afhankelijk van de zetten van de tegenstander. Uiteindelijk leiden de ingezette strategieën tot een uitkomst. De uitkomst wordt nimmer door de or alleen bepaald. De strategie die de or inzet, wordt niet alleen bepaald door wat de tegenstander voor strategie heeft maar ook door de voorkeur die de or heeft ten aanzien van dat onderwerp. </P> <P>De speltheorie kan gebruikt worden om uitkomsten van een besluitvormingsproces te voorspellen. Daarnaast is het een instrument om betere besluiten te nemen, als ondernemingsraad en als raad van bestuurder. </P>