Rechtspraak of roulette?

Grote, complexe reorganisaties. Ze zorgen voor veel stress bij personeel, en ook bij de ondernemingsraad. Want die moet vaak snel advies uitbrengen. Hoe zorg je ervoor dat je toch grip op de zaak houdt?

Aan ondernemingsraden van ondernemingen die in financiële problemen komen, wordt met regelmaat instemming gevraagd op voorstellen ter versobering of afschaffing van arbeidsvoorwaarden. Soms is de OR overtuigd van de noodzaak op dit terrein in te leveren. Stemt de OR in, dan is er sprake van een rechtsgeldig besluit. Maar daarmee is de kous niet af. Voor een overeenkomst geldt dat beide partijen het eens moeten worden. Aan de individuele werknemers dient de ondernemer dus de vraag voor te leggen of zij akkoord gaan met de wijziging van hun individuele arbeidsovereenkomst. Een OR kan immers, anders dan vakbonden, geen bindende afspraken maken voor werknemers. Eenzijdige wijziging van de arbeidsvoorwaarden kan volgens wet en jurisprudentie alleen als de ondernemer ‘bij de wijziging een zodanig zwaarwichtig belang heeft dat het belang van de werknemer dat door de wijziging zou worden geschaad, daarvan naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid moet wijken’. Komen werkgever en werknemer er niet uit, dan zal de kantonrechter de knoop door moeten hakken aan de hand van deze belangenafweging. Een OR moet er dus rekening mee houden dat het verlenen van instemming een rol kan spelen als individuele werknemers gaan procederen. De werkgever en zijn advocaat zullen de opvatting van de ondernemingsraad breed uitmeten. De OR heeft een verantwoordelijkheid in dergelijke, vaak ingewikkelde, kwesties. Zijn standpunt kan een rol gaan spelen in juridische procedures tussen de werkgever en individuele werknemers. Ondernemingsraden moeten zich niet onder druk laten zetten. Dat betekent op zijn minst een grondig onderzoek (laten) verrichten naar de noodzaak van dergelijke ingrijpende maatregelen. Heeft de ondernemer daadwerkelijk een zwaarwegend belang? Zo nee, dan is er ook geen reden om in te stemmen met de voorgestelde maatregelen. Zo ja, dan dient de OR te beoordelen of de voorgestelde maatregelen de toets der kritiek kunnen doorstaan. Dat betekent rekening houden met de belangen van werknemers die door de maatregel getroffen worden. De OR die zich van de noodzaak tot het inleveren van arbeidsvoorwaarden heeft laten overtuigen, zal vreemd opkijken als de kantonrechter die noodzaak niet ziet. Rechtspraak is mensenwerk, maar soms ook roulette.